Xét nghiệm đường huyết bao nhiêu là bình thường và đáng lo?

Đường huyết là chỉ số nhỏ nhưng có thể nói rất nhiều về sức khỏe chuyển hóa của cơ thể. Xét nghiệm đường huyết bao nhiêu là bình thường là câu hỏi quan trọng với người muốn tầm soát tiểu đường, tiền tiểu đường hoặc theo dõi nguy cơ rối loạn chuyển hóa. 

Nếu hiểu đúng các mốc xét nghiệm, bạn sẽ biết khi nào chỉ số an toàn, khi nào cần điều chỉnh lối sống và khi nào nên đi khám sớm.

I. Xét nghiệm đường huyết bao nhiêu là bình thường theo khuyến nghị y khoa?

Xét nghiệm đường huyết bao nhiêu là bình thường phụ thuộc vào loại xét nghiệm được thực hiện: đường huyết lúc đói, đường huyết bất kỳ, nghiệm pháp dung nạp glucose hoặc HbA1c. Theo CDC, đường huyết lúc đói bình thường là từ 99 mg/dL trở xuống; từ 100–125 mg/dL là tiền tiểu đường; từ 126 mg/dL trở lên có thể gợi ý đái tháo đường nếu được xác nhận bằng xét nghiệm phù hợp.

I.I. Chỉ số đường huyết lúc đói

Khi nhắc đến xét nghiệm đường huyết bao nhiêu là bình thường, người ta thường nghĩ đầu tiên đến xét nghiệm đường huyết lúc đói. Đây là xét nghiệm được thực hiện sau khi nhịn ăn ít nhất 8 giờ, thường lấy máu vào buổi sáng.

Các mốc thường dùng:

• Dưới 100 mg/dL: thường được xem là đường huyết bình thường.

• 100–125 mg/dL: tiền tiểu đường.

• Từ 126 mg/dL trở lên: có thể gợi ý đái tháo đường, cần xét nghiệm xác nhận.

Đổi sang đơn vị mmol/L:

• Dưới 5,6 mmol/L: thường là bình thường.

• 5,6–6,9 mmol/L: vùng tiền tiểu đường.

• Từ 7,0 mmol/L trở lên: cần đánh giá nguy cơ tiểu đường.

Nói dễ hiểu, đường huyết lúc đói giống như “ảnh chụp buổi sáng” của hệ chuyển hóa. Nếu ảnh này nhiều lần bị sáng quá mức, cơ thể có thể đang báo rằng insulin hoạt động không còn mượt.

I.II. Chỉ số HbA1c bình thường

Ngoài xét nghiệm đường huyết lúc đói, bác sĩ có thể chỉ định HbA1c. Theo CDC, HbA1c dưới 5,7% là bình thường, từ 5,7–6,4% là tiền tiểu đường, từ 6,5% trở lên có thể phù hợp tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường.

Ưu điểm của HbA1c:

• Phản ánh đường huyết trung bình khoảng từ 2 cho đến 3 tháng.

• Không bắt buộc phải nhịn ăn trong nhiều trường hợp.

• Hữu ích khi đánh giá nguy cơ lâu dài.

• Giúp theo dõi hiệu quả kiểm soát đường huyết ở người đã mắc bệnh.

Vì vậy, khi hỏi xét nghiệm đường huyết bao nhiêu là bình thường, bạn không nên chỉ nhìn một con số đơn lẻ. HbA1c giúp nhìn bức tranh rộng hơn, giống như xem cả bộ phim thay vì chỉ xem một tấm ảnh.

II. Các loại xét nghiệm đường huyết phổ biến

II.I. Xét nghiệm đường huyết lúc đói

Đây là xét nghiệm cơ bản nhất. Người bệnh thường được yêu cầu nhịn ăn qua đêm, chỉ uống nước lọc, sau đó lấy máu vào sáng hôm sau. Kết quả giúp đánh giá khả năng cơ thể duy trì glucose khi không có thức ăn mới nạp vào.

Xét nghiệm đường huyết bao nhiêu là bình thường trong trường hợp này đã được nêu rõ: dưới 100 mg/dL hoặc dưới 5,6 mmol/L thường là mốc an toàn. Tuy nhiên, nếu kết quả sát ngưỡng, bác sĩ có thể yêu cầu làm lại hoặc làm thêm HbA1c.

II.II. Xét nghiệm đường huyết bất kỳ

Đường huyết bất kỳ là xét nghiệm lấy máu ở bất cứ thời điểm nào trong ngày, không phụ thuộc việc đã ăn hay chưa. Nếu đường huyết bất kỳ từ 200 mg/dL trở lên kèm triệu chứng tăng đường huyết rõ như khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân không giải thích được, bác sĩ có thể nghĩ đến đái tháo đường. ADA nêu rằng chẩn đoán có thể dựa trên glucose huyết tương bất kỳ đi kèm triệu chứng điển hình hoặc cơn tăng đường huyết.

Triệu chứng cần chú ý:

• Khát nước liên tục.

• Tiểu nhiều, nhất là về đêm.

• Mệt mỏi kéo dài.

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Nhìn mờ.

• Vết thương lâu lành.

• Hay đói dù ăn không ít.

II.III Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống

Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống, hay OGTT, thường được dùng khi cần đánh giá kỹ khả năng xử lý đường của cơ thể. Người xét nghiệm sẽ được đo đường huyết lúc đói, sau đó uống dung dịch chứa glucose và đo lại sau 2 giờ.

Theo ADA, đường huyết sau 2 giờ trong nghiệm pháp 75 g glucose từ 200 mg/dL trở lên là một tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường; vùng 140–199 mg/dL gợi ý tiền tiểu đường.

Mốc tham khảo:

• Dưới 140 mg/dL sau 2 giờ: thường là bình thường.

• 140–199 mg/dL: tỉnh trạng rối loạn dung nạp glucose.

• Từ 200 mg/dL trở lên: cần đánh giá đái tháo đường.

III. Vì sao cần biết xét nghiệm đường huyết bao nhiêu là bình thường?

III.I. Giúp phát hiện bệnh tiền tiểu đường sớm hơn

Xét nghiệm đường huyết bao nhiêu là bình thường không chỉ dành cho người đã mắc bệnh. Người chưa có triệu chứng cũng nên quan tâm, vì tiền tiểu đường thường diễn ra âm thầm. Cơ thể lúc này giống một căn bếp bắt đầu rò gas: chưa cháy, nhưng không thể xem nhẹ.

Tiền tiểu đường quan trọng vì:

• Có thể tiến triển thành bệnh đái tháo đường tuýp 2.

• Có thể liên quan đến tăng mỡ máu, tăng huyết áp.

• Là giai đoạn còn nhiều cơ hội đảo chiều bằng lối sống.

• Thường không có triệu chứng rõ ràng.

• Phát hiện sớm giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ biến chứng về sau.

III.II. Giúp phòng biến chứng lâu dài

Đường huyết tăng kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu và dây thần kinh. Vấn đề nguy hiểm là tổn thương này thường không gây ồn ào ban đầu. Nó không gõ cửa lịch sự, mà âm thầm “gặm” dần các cơ quan.

Biến chứng có thể gặp gồm:

• Tổn thương mắt, giảm thị lực.

• Suy giảm chức năng thận.

• Tê bì, đau rát tay chân.

• Tăng nguy cơ bệnh tim mạch.

• Vết thương lâu lành.

• Tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Vì vậy, hiểu Chỉ số đường huyết bình thường giúp bạn biết khi nào nên giữ thói quen hiện tại, khi nào cần thay đổi chế độ ăn và khi nào nên gặp bác sĩ.

IV. Ai nên đi xét nghiệm đường huyết định kỳ?

IV.I. Người có nhiều yếu tố nguy cơ về chuyển hóa

Không phải ai cũng cần xét nghiệm quá dày, nhưng một số nhóm nên kiểm tra định kỳ hơn. Đặc biệt, người thừa cân, béo bụng, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình mắc tiểu đường nên quan tâm đến xét nghiệm đường huyết bao nhiêu là bình thường.

Những người nên xét nghiệm:

• Người từ 35 tuổi trở lên.

• Người thừa cân, béo phì.

• Người có vòng eo lớn.

• Người ít vận động.

• Người có cha mẹ hoặc anh chị em mắc bệnh đái tháo đường.

• Phụ nữ từng bị tình trạng đái tháo đường thai kỳ.

• Người tăng huyết áp.

• Người rối loạn mỡ máu.

• Người có gan nhiễm mỡ.

IV.II. Người có triệu chứng tăng đường huyết

Nếu có triệu chứng rõ, đừng chỉ đọc tin tức tổng hợp 24h rồi tự kết luận. Bạn nên đi khám và làm xét nghiệm chính xác. Đường huyết cao không phải chuyện để đoán bằng cảm giác, vì cảm giác đôi khi rất biết… nói dối.

Các dấu hiệu nên kiểm tra sớm:

• Khát nhiều bất thường.

• Tiểu nhiều.

• Ăn nhiều nhưng vẫn sụt cân.

• Mệt mỏi kéo dài.

• Ngứa da, nhiễm nấm tái phát.

• Vết thương lâu lành.

• Hay buồn ngủ sau ăn.

• Nhìn mờ từng lúc.

V. Làm gì nếu kết quả đường huyết cao hơn bình thường?

V.I. Đừng hoảng loạn, nhưng cũng đừng phớt lờ

Nếu kết quả cao nhẹ, bạn không nên hoảng sợ. Một lần tăng đường huyết có thể liên quan đến ăn uống, stress, thiếu ngủ, thuốc đang dùng hoặc thời điểm lấy mẫu. Tuy nhiên, cũng không nên coi như không có gì.

Cách xử lý hợp lý:

• Mang kết quả đến bác sĩ để được đọc đúng.

• Xét nghiệm lại nếu bác sĩ yêu cầu.

• Làm thêm HbA1c hoặc OGTT khi cần.

• Đánh giá huyết áp, mỡ máu, cân nặng.

• Điều chỉnh lại về chế độ ăn và vận động.

• Theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của chuyên gia.

ADA khuyến nghị rằng nếu không có tình trạng tăng đường huyết rõ ràng, chẩn đoán đái tháo đường cần được xác nhận bằng xét nghiệm lặp lại hoặc xét nghiệm phù hợp khác.

V.II. Điều chỉnh lối sống để hạ nguy cơ

Nếu đang ở vùng tiền tiểu đường, thay đổi lối sống có thể tạo khác biệt rất lớn. Cơ thể không yêu cầu bạn biến thành vận động viên thể thao trong một tuần; nó chỉ cần bạn đều đặn và bớt “hành hạ” tuyến tụy mỗi ngày.

Gợi ý đơn giản:

• Giảm thiểu tối đá nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo.

• Ăn nhiều rau, đạm nạc, chất xơ.

• Chọn các loại tinh bột chậm.

• Đi bộ nhanh 30 phút mỗi ngày nếu phù hợp.

• Giảm cân nếu đang thừa cân.

• Ngủ đủ và giảm stress.

• Hạn chế rượu bia.

• Không hút thuốc.

VI. Tổng kết

Xét nghiệm đường huyết bao nhiêu là bình thường cần được hiểu theo từng loại xét nghiệm: đường huyết lúc đói thường dưới 100 mg/dL, HbA1c dưới 5,7% và đường huyết sau nghiệm pháp dung nạp glucose 2 giờ dưới 140 mg/dL. Nếu kết quả cao hơn ngưỡng, bạn nên khám bác sĩ để được xác nhận và tư vấn. 

Khi tham khảo thêm tại coalitionavenir.org, hãy ưu tiên nguồn y khoa đáng tin và không tự chẩn đoán chỉ bằng một chỉ số.

Nguồn: Sưu tầm