Trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì? Cách chăm sóc đúng cho bé

Cảm cúm ở trẻ nhỏ là tình trạng rất thường gặp, nhất là khi thời tiết thay đổi hoặc bé tiếp xúc với người đang mắc bệnh đường hô hấp. Trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì là thắc mắc khiến nhiều phụ huynh lo lắng vì cơ thể trẻ còn non yếu, không thể dùng thuốc tùy tiện như người lớn. 

Khi chăm sóc bé, cha mẹ cần hiểu đúng triệu chứng, chọn thuốc phù hợp theo độ tuổi và luôn ưu tiên tư vấn từ bác sĩ hoặc dược sĩ.

Cha mẹ cần biết: trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì cho an toàn?

Khi bé bắt đầu hắt hơi, sổ mũi, ho, sốt hoặc mệt mỏi, nhiều phụ huynh thường muốn tìm ngay thuốc để con nhanh khỏi. Tuy nhiên, câu hỏi trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì không nên được trả lời bằng một loại thuốc cố định cho mọi trường hợp.

Tùy theo độ tuổi, cân nặng, mức độ sốt, tình trạng ho, nghẹt mũi và bệnh nền của trẻ, cách dùng thuốc sẽ khác nhau. Một số bé chỉ cần nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi tại nhà. Một số trường hợp khác lại cần đi khám để bác sĩ kê thuốc phù hợp.

Cha mẹ cần nhớ:

• Không được tự ý dùng thuốc của người lớn cho trẻ.

• Không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc cảm cúm cùng lúc.

• Không dùng thuốc theo đơn cũ của lần bệnh trước.

• Không tự ý dùng các loại thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

• Trẻ dưới 2 tuổi cần đặc biệt thận trọng với thuốc ho, thuốc cảm không kê đơn.

• Trẻ sốt cao, li bì, khó thở hoặc bỏ bú cần được đưa đi khám sớm.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì, cha mẹ nên quan tâm thêm: bé bao nhiêu tuổi, sốt bao nhiêu độ, ho khan hay ho có đờm, có khó thở không, có ăn uống được không và triệu chứng đã kéo dài mấy ngày.

Phân biệt cảm lạnh và cảm cúm trước khi dùng thuốc

Trước khi quyết định trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì, cha mẹ cần phân biệt tương đối giữa cảm lạnh thông thường và cúm. Hai bệnh này đều liên quan đến đường hô hấp nhưng mức độ và cách theo dõi có thể khác nhau.

Cảm lạnh thường có biểu hiện:

• Hắt hơi.

• Sổ mũi.

• Nghẹt mũi.

• Ho nhẹ.

• Sốt nhẹ hoặc không sốt.

• Trẻ vẫn chơi, ăn uống và sinh hoạt tương đối bình thường.

Cảm cúm thường có biểu hiện rõ hơn:

• Sốt cao đột ngột.

• Đau nhức người.

• Mệt mỏi nhiều.

• Ho, đau họng.

• Chán ăn.

• Có thể kèm đau đầu, rét run.

• Trẻ nhỏ có thể quấy khóc, bỏ bú hoặc nôn ói.

Việc phân biệt này rất quan trọng vì thuốc cảm cúm cho trẻ em không chỉ nhằm “cắt triệu chứng” mà còn cần theo dõi nguy cơ biến chứng. Nếu nghi ngờ trẻ mắc cúm mùa, đặc biệt là trẻ nhỏ, trẻ có bệnh nền hoặc trẻ có biểu hiện nặng, phụ huynh nên đưa bé đi khám sớm.

Các nhóm thuốc thường được cân nhắc khi trẻ bị cảm cúm

Với câu hỏi trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì, có thể chia thành một số nhóm thuốc thường gặp. Tuy nhiên, các nhóm thuốc dưới đây chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chỉ định y tế.

a. Thuốc hạ sốt, giảm đau

Khi trẻ sốt hoặc đau nhức, bác sĩ thường cân nhắc thuốc hạ sốt phù hợp với độ tuổi và cân nặng. Nhóm này giúp trẻ dễ chịu hơn, giảm mệt mỏi và hỗ trợ bé ăn ngủ tốt hơn.

Cha mẹ cần lưu ý:

• Dùng đúng liều theo cân nặng.

• Không tự ý tăng liều khi bé chưa hạ sốt ngay.

• Không dùng nhiều thuốc có cùng hoạt chất cùng lúc.

• Không dùng aspirin cho trẻ em nếu chưa có chỉ định y tế.

• Cần đọc kỹ nhãn thuốc và hỏi dược sĩ nếu không chắc chắn.

Đây là nhóm thuốc được nhiều phụ huynh nghĩ đến đầu tiên khi tìm trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì, nhưng nếu dùng sai liều có thể gây nguy hiểm cho gan, thận hoặc làm che lấp dấu hiệu bệnh nặng.

b. Thuốc nhỏ mũi hoặc xịt rửa mũi

Với trẻ bị nghẹt mũi, sổ mũi, cha mẹ có thể dùng dung dịch nước muối sinh lý để vệ sinh mũi. Đây là cách hỗ trợ khá an toàn nếu thực hiện đúng.

Có thể áp dụng:

• Nhỏ nước muối sinh lý giúp làm loãng dịch mũi.

• Hút mũi nhẹ nhàng nếu trẻ nhỏ chưa biết xì mũi.

• Không lạm dụng dụng cụ hút mũi quá nhiều lần trong ngày.

• Không tự ý dùng thuốc co mạch nhỏ mũi cho trẻ nhỏ nếu chưa hỏi bác sĩ.

Với trẻ bị sổ mũi, việc làm sạch mũi đúng cách có thể giúp bé bú tốt hơn, ngủ dễ hơn và giảm khó chịu mà không cần dùng quá nhiều thuốc.

c. Thuốc ho cho trẻ

Nhiều cha mẹ rất sốt ruột khi bé ho và thường hỏi ngay trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì để hết ho nhanh. Tuy nhiên, ho là phản xạ giúp cơ thể tống dịch tiết, virus và chất kích thích ra khỏi đường thở. Không phải trường hợp ho nào cũng cần dùng thuốc cắt ho.

Cha mẹ cần chú ý:

• Trẻ ho nhẹ, vẫn ăn ngủ được có thể theo dõi và chăm sóc tại nhà.

• Trẻ ho nhiều về đêm, ho khò khè, ho rút lõm ngực cần đi khám.

• Không được tự ý dùng thuốc ho của người lớn cho trẻ.

• Không tự ý dùng thuốc ho có nhiều thành phần phối hợp.

• Với trẻ nhỏ, thuốc ho cảm không kê đơn cần đặc biệt thận trọng.

Nếu bé trên 1 tuổi, một số cách hỗ trợ như uống nước ấm hoặc dùng mật ong theo hướng dẫn phù hợp có thể giúp làm dịu họng. Tuy nhiên, không nên dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi.

d. Thuốc kháng virus cúm

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê thuốc kháng virus cúm cho trẻ, nhất là khi trẻ có nguy cơ cao hoặc được chẩn đoán cúm sớm. Thuốc kháng virus không giống kháng sinh và không phải trẻ nào cảm cúm cũng cần dùng.

Nhóm thuốc này thường có hiệu quả tốt hơn khi được dùng sớm theo chỉ định. Vì vậy, nếu trẻ sốt cao đột ngột, mệt nhiều, có yếu tố nguy cơ hoặc trong nhà có người mắc cúm, cha mẹ nên đưa bé đi khám thay vì tự tìm thuốc trên mạng.

e. Kháng sinh

Một hiểu lầm phổ biến khi hỏi trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì là nghĩ rằng cứ ho, sốt, sổ mũi là cần kháng sinh. Trên thực tế, cảm cúm thường do virus gây ra, trong khi kháng sinh chủ yếu dùng cho nhiễm khuẩn.

Cha mẹ không nên tự ý dùng kháng sinh vì có thể gây:

• Rối loạn tiêu hóa.

• Dị ứng thuốc.

• Kháng kháng sinh.

• Làm khó khăn cho điều trị sau này.

• Dùng thuốc không đúng bệnh, không đúng nguyên nhân.

Kháng sinh chỉ nên dùng khi bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ có nhiễm khuẩn kèm theo, ví dụ viêm tai giữa, viêm phổi, viêm xoang do vi khuẩn hoặc các biến chứng khác.

Những thuốc không nên tự ý cho trẻ dùng

Khi tìm kiếm trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì, phụ huynh cũng cần biết những thuốc không nên tự ý sử dụng. Đây là phần rất quan trọng để tránh rủi ro trong quá trình chăm sóc con.

Không nên tự ý dùng:

• Thuốc cảm cúm phối hợp nhiều thành phần dành cho người lớn.

• Thuốc ho có codein hoặc hoạt chất gây ức chế hô hấp.

• Thuốc kháng sinh khi chưa có đơn của bác sĩ.

• Thuốc chống dị ứng gây buồn ngủ để “cho bé ngủ”.

• Thuốc nhỏ mũi co mạch kéo dài.

• Aspirin cho trẻ em nếu chưa được bác sĩ chỉ định.

• Các bài thuốc truyền miệng dân gian không rõ thành phần.

Đặc biệt, trẻ càng nhỏ thì nguy cơ gặp tác dụng phụ càng cao. Một số thuốc tưởng như đơn giản nhưng nếu dùng sai liều, sai độ tuổi hoặc phối hợp không đúng có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Khi nào trẻ bị cảm cúm cần đi khám ngay?

Không phải trường hợp cảm cúm nào cũng nguy hiểm, nhưng cha mẹ cần nhận biết dấu hiệu cảnh báo. Khi bé có biểu hiện bất thường, không nên tiếp tục tự hỏi trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì tại nhà mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Cần đi khám sớm nếu trẻ có các dấu hiệu:

• Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt.

• Sốt cao liên tục.

• Khó thở, thở nhanh, thở rít.

• Co lõm lồng ngực khi thở.

• Môi hoặc đầu ngón tay tím tái.

• Li bì, khó đánh thức.

• Co giật.

• Bỏ bú, bỏ ăn, nôn nhiều.

• Không tiểu hoặc tiểu rất ít.

• Ho nặng dần, đau ngực.

• Sốt giảm rồi sốt lại, kết hợp ho nặng hơn.

• Trẻ có nhiều bệnh nền như hen, tim bẩm sinh hay suy giảm miễn dịch.

Đây là những dấu hiệu phụ huynh không nên chủ quan. Việc đi khám kịp thời giúp bác sĩ đánh giá đúng mức độ bệnh và có hướng điều trị phù hợp.

Cách chăm sóc trẻ bị cảm cúm ngay tại nhà

Bên cạnh việc tìm hiểu trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì, chăm sóc tại nhà đúng cách đóng vai trò rất quan trọng. Nhiều trường hợp cảm cúm nhẹ có thể cải thiện nhờ nghỉ ngơi, bổ sung nước và chăm sóc đường hô hấp hợp lý.

Phụ huynh có thể hỗ trợ bé bằng cách:

• Cho trẻ nghỉ ngơi nhiều hơn.

• Bổ sung nước, sữa, cháo, súp hoặc dung dịch bù nước theo hướng dẫn.

• Chia nhỏ bữa ăn.

• Giữ phòng thoáng, sạch, tránh hoàn toàn khói thuốc.

• Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý nếu nghẹt mũi.

• Cho trẻ mặc quần áo thoáng, không ủ quá kỹ khi sốt.

• Theo dõi liên tục nhiệt độ và biểu hiện của trẻ.

• Rửa tay thường xuyên.

• Không để trẻ tiếp xúc gần với người đang bệnh.

Với trẻ lớn, cha mẹ có thể khuyến khích bé súc miệng nước ấm, uống nước ấm và nghỉ ngơi đầy đủ. Khi bé đã khỏe hơn, có thể cho trẻ vận động nhẹ nhàng, nhưng chưa nên tham gia thể thao cường độ cao ngay sau khi vừa sốt hoặc mệt nhiều.

Phòng ngừa cảm cúm cho trẻ

Phòng bệnh luôn tốt hơn so với chữa bệnh. Sau khi đã hiểu trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì, cha mẹ nên chủ động phòng ngừa để giảm nguy cơ trẻ mắc bệnh tái đi tái lại.

Các cách phòng ngừa hiệu quả như:

• Tập cho trẻ rửa tay đúng cách.

• Che miệng khi ho, hắt hơi.

• Tránh tiếp xúc gần với người đang sốt, ho, sổ mũi.

• Vệ sinh đồ chơi và bề mặt thường chạm.

• Giữ nhà cửa thông thoáng.

• Cho trẻ ngủ đủ giấc.

• Duy trì chế độ ăn cân bằng.

• Tiêm phòng cúm theo khuyến cáo của nhân viên y tế.

• Không đưa trẻ đến nơi đông người khi đang có dịch nếu không cần thiết.

Trong các bản tin tức mới nhất về sức khỏe theo mùa, chuyên gia thường nhấn mạnh rằng phòng bệnh đường hô hấp ở trẻ cần kết hợp nhiều yếu tố: vệ sinh cá nhân, dinh dưỡng, tiêm phòng và phát hiện sớm dấu hiệu nặng.

Sai lầm thường gặp khi cho trẻ uống thuốc cảm cúm

Nhiều phụ huynh vì lo lắng nên dễ mắc sai lầm khi chăm sóc trẻ. Những sai lầm này có thể khiến bệnh lâu khỏi hoặc làm tăng nguy cơ tác dụng phụ.

Các sai lầm thường gặp gồm:

• Tự mua thuốc theo lời mách.

• Thấy trẻ ho là dùng ngay thuốc cắt ho.

• Dùng lại đơn thuốc cũ.

• Tự ý tăng liều thuốc hạ sốt.

• Phối hợp quá nhiều loại thuốc cảm cùng một lúc.

• Dùng kháng sinh khi chưa đi khám và chưa có chỉ định.

• Ngưng thuốc bác sĩ kê quá sớm.

• Không đọc kỹ thành phần thuốc.

• Chủ quan khi trẻ có dấu hiệu khó thở hoặc li bì.

Khi không chắc trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì, cách an toàn nhất là hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ. Đặc biệt, với trẻ dưới 6 tuổi, việc dùng thuốc cần cẩn trọng hơn nhiều so với người lớn.

Kết luận

Trẻ em bị cảm cúm uống thuốc gì phụ thuộc vào độ tuổi, cân nặng, triệu chứng và mức độ bệnh của từng bé. Cha mẹ có thể chăm sóc trẻ bằng cách cho nghỉ ngơi, bổ sung nước, vệ sinh mũi họng và dùng thuốc hạ sốt đúng hướng dẫn khi cần. Tuy nhiên, không nên tự ý dùng kháng sinh, thuốc ho cảm phối hợp hoặc thuốc người lớn cho trẻ. 

Nếu bé sốt cao, khó thở, li bì, bỏ bú hoặc có dấu hiệu nặng, cần đưa đi khám ngay. Nội dung trên coalitionavenir.org nên được xem là thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn y tế trực tiếp.